Zmowy na rynku pracy pod lupą UOKiK: Rekordowe kary dla Biedronki i 29 firm transportowych. Ostrzeżenie dla branży TSL
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożył łącznie ponad 570 mln zł kar (dokładnie 571 960 550 zł) na spółkę Jeronimo Martins Polska (właściciela sieci Biedronka), 29 współpracujących z nią firm transportowych oraz osiem osób zarządzających. Urząd uznał, że przedsiębiorcy zawarli niedozwolone porozumienie o niekonkurowaniu o pracowników ( no-poach agreement ), co ograniczyło kierowcom swobodę zmiany pracy i przełożyło się na gorsze warunki zatrudnienia dla kilku tysięcy osób. Decyzja została pozytywnie zaopiniowana przez Komisję Europejską.
Na czym polegał mechanizm nielegalnego porozumienia?
Z ustaleń UOKiK wynika, że nielegalna praktyka trwała od czerwca 2017 r. do co najmniej lutego 2024 r., kiedy Urząd przeprowadził przeszukania. Przewoźnicy obsługujący centra dystrybucyjne Biedronki uzgodnili między sobą, że nie będą zatrudniać kierowców pracujących u konkurentów z tego samego centrum bez wcześniejszej zgody ich dotychczasowego pracodawcy.
Główne elementy porozumienia obejmowały:
- Wymóg zgody i karencja: W przypadku braku zgody dotychczasowego pracodawcy, kierowca był obejmowany blokadą oraz kilkumiesięczną karencją.
- Blokada wjazdu do centrum dystrybucyjnego: Jeronimo Martins Polska egzekwowało te ustalenia, decydując o tym, kto może wejść na teren centrum, i blokując wjazd kierowcom, którzy zmienili zatrudnienie niezgodnie z ustaleniami.
- Ograniczenie presji płacowej: W warunkach niedoboru wykwalifikowanych kierowców celem stron było wyeliminowanie rywalizacji o pracowników poprzez oferowanie wyższych stawek wynagrodzenia.
Jeronimo Martins Polska pełniło rolę organizatora i koordynatora zmowy, pośrednicząc w wymianie informacji oraz egzekwując uzgodnione zasady. Sieć odnosiła z tego tytułu pośrednie korzyści finansowe, ponieważ brak presji na podwyżki dla kierowców ograniczał również presję na wzrost stawek za usługi przewozowe świadczone na rzecz Biedronki. Wewnętrzne dokumenty Jeronimo Martins Polska potwierdzały świadomość, że taka praktyka może stanowić naruszenie prawa, lecz firma kontynuowała ją aż do interwencji UOKiK.
Osobista odpowiedzialność menedżerów i program Leniency
Sankcje pieniężne dotknęły nie tylko podmioty gospodarcze, ale także osoby fizyczne. Prezes UOKiK ukarał 8 menedżerów, właścicieli oraz wspólników firm transportowych łącznymi karami sięgającymi kilkuset tysięcy złotych za bezpośrednią odpowiedzialność za niedozwolone ustalenia.
Jednocześnie przypadek jednej z ukaranych firm pokazuje znaczenie współpracy z organem ochrony konkurencji. Przedsiębiorstwo Międzynarodowy i Krajowy Przewóz Towarów Kazimierz Olszański złożyło wniosek w ramach programu łagodzenia kar (leniency) i dostarczyło informacje dotyczące funkcjonowania zmowy. Ponieważ wniosek złożono po rozpoczęciu postępowania, kara została obniżona o 50% (do kwoty 166,6 tys. zł).
Podobne praktyki w innych sieciach? Sygnały z rynku
Z relacji przekazywanych przez kierowców oraz opinii pojawiających się w internecie wynika, że podobne mechanizmy blokowania transferu pracowników mogły być stosowane również w innych centrach dystrybucyjnych w kraju.
Oficjalne komunikaty UOKiK potwierdzają, że cały sektor znajduje się pod ścisłą kontrolą urzędu. Prezes UOKiK prowadzi działania i stawia zarzuty dotyczące analogicznych praktyk na rynku pracy w odniesieniu do innych sieci – m.in. postawił zarzuty sieci Dino i jej przewoźnikom, przeprowadził przeszukania w biurach Lidla oraz bada rynek konkurencji o pracowników na Dolnym Śląsku.
Pełna lista ukaranych podmiotów i wysokość nałożonych kar
Łączna suma kar nałożonych przez UOKiK w tej sprawie wyniosła 571 960 550 zł. Poniżej znajduje się zestawienie ukaranych przedsiębiorców oraz osób fizycznych:
Kary nałożone na przedsiębiorców
- Jeronimo Martins Polska – 525 535 050 zł,
- Euro Finannce – 6 727 000 zł,
- Mena P.M. – 4 174 800 zł,
- Trans-GP – 4 632 600 zł,
- LKW Poland – 3 750 600,00 zł,
- Usługi Transportowe – Piotr Słowik – 3 357 200 zł,
- P.P.H.U. „Zadroga” W. Zadroga, G. Zadroga – 3 056 900 zł,
- EF Transport – 3 108 700 zł,
- Anna Kalinowska EFTransport – 2 412 900 zł,
- Tureni – 2 242 800 zł,
- Rasz – 1 855 000 zł,
- Rolko – 1 309 700 zł,
- Usługi Transportowe Dariusz Pawlik – 1 051 400 zł,
- Firma Handlowo-Usługowa „Artho-Trans” Artur Chłopicki – 1 026 900 zł,
- ATTP – 924 700 zł,
- Elżbieta Pawlik El-Trans – 806 400 zł,
- Usługi Transportowe Krzysztof Wojtczak – 640 500 zł,
- Solus – 632 800 zł,
- F.H.U. Szewczyk Roman – 474 600 zł,
- Międzynarodowy i Krajowy Przewóz Towarów Kazimierz Olszański – 166 600 zł,
- Firma Usługowo Handlowa Jarosław Komasara – 18 200 zł,
- Transport Krajowy i Zagraniczny „Maj-Trans” Maciej Szczygieł – 401 800 zł,
- Nowa Logistic – 420 000 zł,
- PI-Trans Transport Krajowy i Międzynarodowy Piotr Majewski – 552 300,00 zł,
- Sławomir Sajdak sp. j. – 207 200 zł,
- Altis 1 – 137 200 zł,
- AK.Transport – 100 100 zł,
- A&K Anita Strusińska-Piszczek – 82 600 zł,
- PGT Trans – 79 800 zł,
- Mirosława Muszyńska F.H.U. „SAS” – 60 900 zł.
Kary dla osób fizycznych
- Sławomir Sajdak – 240 000 zł (Sławomir Sajdak sp.j.).
- Dawid Kalinowski – 390 000 zł (Euro Finannce, EF Transport),
- Grzegorz Piwkowski – 180 000 zł (Trans-GP),
- Wiesława Łupińska-Mikulicz – 247 500 zł (Rolko),
- Daniel Cokot – 247 500 zł (Solus),
- Wojciech Zadroga – 180 000 zł (P.P.H.U. „Zadroga” W. Zadroga, G. Zadroga),
- Rafał Szczerbetka – 240 000 zł (Rasz),
- Witold Wawrzyniak – 135 000 zł (Nowa Logistic),
- Sławomir Sajdak – 240 000 zł (Sławomir Sajdak sp.j.).
Podsumowanie i wnioski dla branży
Decyzja UOKiK to jasny sygnał dla rynku TSL, że porozumienia typu no-poach traktowane są na równi z nielegalnymi zmowami cenowymi. Powoływanie się na wytyczne czy naciski ze strony głównego zleceniodawcy nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności. UOKiK przypomina również o funkcjonowaniu anonimowej platformy dla sygnalistów (uokik.whiblo.pl), umożliwiającej zgłaszanie naruszeń prawa konkurencji.