Komisja Europejska opublikowała nowe wyjaśnienia w formie pięciu pytań i odpowiedzi dotyczących głównie użytkowania starszych kart kierowców wraz z najnowszymi tachografami. Wyjaśnienia były potrzebne ze względu na dwa powszechne problemy:
- Na starszych kartach kierowców, czyli G1 (karty kierowców z krajów trzecich) oraz G2V1 (karty wydane w UE przed sierpniem 2023) nie rejestrują się automatyczne przekroczenia granic, gdyż nie posiadają one odpowiedniej sekcji na te zapisy.
- Na kartach kierowców jest ograniczone miejsce na wpisy kraju rozpoczęcia i zakończenia – zazwyczaj 112 sztuk. Przy wydłużonej od 31 grudnia 2024 kontroli drogowej do 56 poprzednich dni może okazać się, że inspektor po odczytaniu karty nie będzie widział wpisów kraju rozpoczęcia i zakończenia na karcie.
W takich sytuacjach wyjaśnienia jasno wskazują, że kontrolujący powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim dane zapisane w tachografie (który ma większą pamięć), a jeśli kierowca w trakcie okresu kontroli zmieniał pojazd to firma powinna dosłać w trakcie kontroli poprzednio odczytane pliki z karty czy dane z tachografu, którym kierowca jeździł wcześniej. Możliwe jest także okazanie wydruków (jeśli kierowca je robił), na których będą brakujące dane.
Dodatkowo wyjaśnienia wskazują, że kierowcy pojazdów w transporcie międzynarodowym, które w UE obowiązkowo są już wyposażone w tachografy G2V2 nie muszą ręcznie wprowadzać wpisów kraju przy przekroczeniu granic, nawet jeśli mają karty, na których te dane się nie rejestrują. Choć firmy mogą wprowadzić takie zasady, np. aby móc szybko i prawidłowo naliczać wynagrodzenie kierowców.
Tłumaczenie automatyczne pytań i odpowiedzi:
Pytanie 1: W jaki sposób kierowcy mogą wywiązać się z obowiązku przedstawienia dokumentacji za ostatnie 56 dni od 31 grudnia 2024 r.?
Motyw 11 rozporządzenia (UE) 2020/1054 wyjaśnia, że „w celu zagwarantowania skutecznego egzekwowania przepisów, kluczowe jest, aby właściwe organy, przeprowadzając kontrole drogowe, były w stanie upewnić się, że czas prowadzenia pojazdu i okresy odpoczynku były prawidłowo przestrzegane w dniu kontroli oraz w ciągu poprzedzających ją 56 dni” . Zasada ta została ustanowiona w art. 36 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, który nakłada na kierowców pojazdów wyposażonych w tachograf analogowy lub cyfrowy (w tym tachografy inteligentne) obowiązek przedstawiania na żądanie rejestrów swoich czynności za bieżący dzień i za ostatnie 56 dni. W tym celu kierowcy mogą korzystać ze swojej karty kierowcy lub innych środków (takich jak wydruki lub pobrane dane) do sierpnia 2028 r. Od tej daty wszyscy kierowcy będą musieli posiadać kartę kierowcy inteligentnego tachografu w wersji 2. Tachografy, karty do tachografów i wykresówki muszą spełniać wymogi określone w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 165/2014. W celu rejestrowania aktywności kierowców w wymaganym okresie (tj. za bieżący dzień i poprzednie 56 dni), piąte tiret art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia wymaga, aby inteligentne karty do tachografów miały wystarczającą pojemność pamięci do przechowywania wszystkich wymaganych danych.
Specyfikacje techniczne kart inteligentnego tachografu w wersji 2 (1) umożliwiają kierowcom posiadającym taką kartę kierowcy (wydaną przez organy wydające karty państw członkowskich w rozumieniu art. 26 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 od sierpnia 2023 r.) możliwość wykazania czasu jazdy i okresów odpoczynku z ostatnich 56 dni, okazując jedynie swoją kartę kierowcy.
W przypadku kierowców posiadających ważną kartę kierowcy wydaną przed sierpniem 2023 r., zdecydowana większość tych kart pozwala również na zapisywanie aktywności kierowców przez okres dłuższy niż 28 dni, a w większości przypadków także przez okres dłuższy niż 56 dni.
Jednak w ograniczonej liczbie przypadków możliwe jest, że kierowcy nie będą mieli pełnych zapisów z poprzednich 56 dni na swoich kartach kierowcy wydanych przed sierpniem 2023 r. Takie przypadki mogą mieć miejsce, gdy państwo członkowskie wydało karty kierowców w okresie od sierpnia 2020 r. do sierpnia 2023 r. z mniejszą niż maksymalna dozwolona pojemnością pamięci (2) oraz gdy kierowcy z takimi kartami mają niezwykle częste zmiany aktywności w okresie 56 dni. W takich przypadkach nadpisywanie danych na kartach inteligentnego tachografu w wersji 1 jest poza kontrolą kierowcy i zasadniczo nie narusza przepisów dotyczących kart do tachografów.
W takich ograniczonych przypadkach oraz w okresie od 31 grudnia 2024 r. do daty wydania kierowcy karty inteligentnego tachografu w wersji 2 – co nastąpi najpóźniej do sierpnia 2028 r. – kierowcy mają do wyboru kilka opcji, aby spełnić obowiązek przedstawienia zapisów z ostatnich 56 dni zgodnie z art. 36 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 podczas kontroli drogowej. W pierwszej kolejności funkcjonariusze powinni sprawdzić, czy brakujące dane nie znajdują się w tachografie kontrolowanego pojazdu. Jeśli nie pozwoli to funkcjonariuszowi na pobranie brakujących danych potrzebnych do przeprowadzenia kontroli drogowej, kierowcy i operatorzy mają do wyboru:
- zlecając przedsiębiorstwu transportowemu przesłanie drogą elektroniczną kopii danych uprzednio pobranych przez jego kierowcę, zgodnie z art. 33 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014; lub
- nakazanie kierowcy przechowywania wydruków zapisów dotyczących jego czynności za okres ostatnich 56 dni.
Państwa członkowskie mogą również wymagać wymiany niektórych kart kierowców zgodnie z art. 26 ust. 7a rozporządzenia (UE) nr 165/2014, który pozwala państwom członkowskim wymagać od kierowcy wymiany karty kierowcy na nową, jeżeli jest to konieczne w celu spełnienia odpowiednich specyfikacji technicznych (3) .
(1) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/799 , zmienione rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1228.
(2) Zgodnie z wymogiem TCS_154 Rozporządzenia (UE) 2016/799, ważne do 21 sierpnia 2023 r.
(3) Jedną z takich specyfikacji jest obowiązek posiadania przez kartę wystarczającej pojemności pamięci do zapisania wszystkich wymaganych danych.
Pytanie 2: W jaki sposób kierowcy muszą przedstawić dowód przekroczenia granicy, jeśli prowadzą pojazd wyposażony w inteligentny tachograf w wersji 2 i posiadają kartę kierowcy inteligentnego tachografu w wersji 2?
Od 19 sierpnia 2025 r. wszystkie pojazdy zarejestrowane w Unii i użytkowane w państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie rejestracji muszą być wyposażone w inteligentny tachograf w wersji 2. W pojazdach wyposażonych w inteligentny tachograf w wersji 2 przekroczenia granic są rejestrowane automatycznie przez tachograf. Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 stanowi, że do czasu wyposażenia pojazdu w inteligentny tachograf 2 kierowca musi ręcznie rejestrować wszystkie przekroczenia granic (1) .
W przypadku, gdy kierowca prowadzi pojazd wyposażony w inteligentny tachograf w wersji 2, nie ma konieczności ręcznego rejestrowania przekroczeń granicy, niezależnie od wersji karty. Dotyczy to zatem również przypadków, gdy wersja karty nie pozwala na automatyczne zapisywanie przekroczeń granicy. Organy ścigania mogą w razie potrzeby sprawdzić dane z tachografu dotyczące przekroczeń granicy.
(1) Artykuł 34(7) rozporządzenia (UE) nr 165/2014 .
Pytanie 3: W jaki sposób Państwa Członkowskie powinny traktować karty kierowców wydane przez kraje będące stronami Umowy AETR spoza UE, z których wiele to cyfrowe, „nieinteligentne” karty kierowców?
Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 ma zastosowanie do tachografów zainstalowanych i używanych w pojazdach zarejestrowanych w Unii i wykorzystywanych do przewozu osób lub towarów drogą lądową, do których stosuje się rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (1) .
Kartę kierowcy wydaje kraj, w którym kierowcy mają miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Miejsce zamieszkania jest definiowane w ten sam sposób zarówno w umowie AETR (2) , jak i w rozporządzeniu (UE) nr 165/2014 (3) .
Państwa członkowskie i przedsiębiorstwa transportowe powinny dokładnie ocenić przypadki, w których kierowcy pochodzący z państwa spoza UE będącego stroną umowy AETR rozpoczynają pracę dla przedsiębiorstw transportowych mających siedzibę w UE. W takich przypadkach kierowca będzie w większości przypadków podlegał rozporządzeniu (WE) nr 561/2006, a zatem rozporządzeniu (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do korzystania z kart do tachografów. Po upływie terminu ważności karty kierowcy wydanej wcześniej przez państwo spoza UE będące stroną umowy AETR, obowiązkiem kierowcy i przedsiębiorstwa transportowego jest ponowna ocena „miejsca stałego zamieszkania” zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014. W szczególności obowiązkiem kierowcy i przewoźnika jest zapewnienie (4) , w stosownych przypadkach, aby kierowca wystąpił o nową kartę kierowcy z państwa członkowskiego UE, w którym ustanowił swoje miejsce stałego zamieszkania.
Ponadto, biorąc pod uwagę, że karta kierowcy wydana przez Umawiającą się Stronę AETR spoza UE może nie posiadać wszystkich funkcjonalności karty kierowcy inteligentnego tachografu w wersji 2, dany kierowca musi być w stanie nadal spełniać wymogi rozporządzenia (UE) nr 165/2014, na przykład w zakresie przekazywania danych z ostatnich 56 dni aktywności (patrz opcje w odpowiedzi na pytanie 1). Taki kierowca może również wnioskować o wymianę swojej karty na kartę wydaną przez państwo członkowskie, zgodnie z art. 30 ust. 2 i art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
(1) Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 .
(2) Umowa europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe
(3) Artykuł 26 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 i artykuł 11 załącznika do umowy AETR .
(4) Artykuły 26 i 33 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 .
Pytanie 4: W których państwach spoza UE będących stronami Umowy AETR pojazdy mogą być wyposażone w inteligentny tachograf i czy można wydawać karty do inteligentnego tachografu?
Kraje, które mają identyczne przepisy dotyczące inteligentnych tachografów jak UE to: Wielka Brytania, Norwegia, Liechtenstein, Islandia i Szwajcaria.
Spośród Umawiających się Stron Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową następujące kraje otrzymały od Komisji certyfikaty kryptograficzne dla inteligentnych tachografów, umożliwiające im wydawanie kart do inteligentnych tachografów: Bośnia i Hercegowina oraz Serbia.
Pojazdy zarejestrowane na Ukrainie mogą zostać wyposażone w inteligentny tachograf, a Ukraina ma możliwość korzystania z inteligentnego tachografu i inteligentnych kart tachografowych w UE na mocy Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie przewozu drogowego towarów (1) .
(1) Decyzja nr 2/2025 Wspólnego Komitetu ustanowionego na mocy Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie przewozu drogowego towarów z dnia 17 stycznia 2025 r. w sprawie uznawania inteligentnych tachografów na potrzeby egzekwowania Umowy i świadczenia przez Komisję Europejską usług certyfikacji inteligentnych tachografów na Ukrainie.
Pytanie 5: Które pojazdy podlegają obowiązkowi modernizacji o inteligentny tachograf v2?
Obowiązki w zakresie modernizacji inteligentnych tachografów – określone w art. 3 ust. 4 i 4a rozporządzenia (UE) nr 165/2014 – dotyczą pojazdów zarejestrowanych w UE, które są wykorzystywane do przewozu pasażerów lub towarów drogą lądową, do których stosuje się rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (1) , w zakresie, w jakim poruszają się one w państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie ich rejestracji (2) .
Przykład 1:
Umowa AETR ma zastosowanie do międzynarodowych operacji transportu drogowego, w tym tranzytu, wykonywanych częściowo poza EOG i Szwajcarią (3) . Rozporządzenie (WE) nr 561/2006, a tym samym rozporządzenie (UE) nr 165/2014 nie mają zastosowania do międzynarodowych operacji transportu drogowego objętych umową AETR.
Pojazd jest zarejestrowany w UE i jest wykorzystywany wyłącznie do operacji, do których stosuje się AETR (np. pojazd zarejestrowany w Rumunii i wykorzystywany wyłącznie do operacji między Rumunią a Macedonią Północną z tranzytem przez Bułgarię). Pojazd ten nie jest objęty zakresem stosowania rozporządzenia (UE) nr 165/2014 i dlatego nie jest objęty obowiązkiem modernizacji inteligentnego tachografu. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, przejazdy bez ładunku w powiązaniu z przejazdami z ładunkiem, w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a), b) i c) tego rozporządzenia, są definiowane jako „przewóz międzynarodowy” i dlatego są objęte zakresem stosowania AETR (4) .
Przykład 1bis:
Od momentu, gdy pojazd w przykładzie 1 jest zaangażowany w operację objętą zakresem rozporządzenia (WE) nr 561/2006, tj. operacja obejmuje przewóz drogowy wykonywany wyłącznie na terenie UE lub między państwami członkowskimi UE, Szwajcarią i krajami EOG, a pojazd porusza się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie rejestracji w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 165/2014, obowiązuje obowiązek modernizacji tachografu, a pojazd musi wymienić tachograf przed rozpoczęciem tej podróży. Miałoby to miejsce na przykład w przypadku, gdyby pojazd w przykładzie 1 załadował towary w Rumunii i rozładował je w Bułgarii.
Przykład 2:
Pojazd wykonuje wyłącznie transport krajowy, ale przejeżdża tranzytem przez inne państwo członkowskie (np. ze względu na najkrótszą trasę). Pojazd taki nie jest uznawany za „przewoźnik międzynarodowy” w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 i w związku z tym nie wykonuje przewozów międzynarodowych. W związku z tym obowiązek ten nie ma zastosowania.
(1) Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 .
(2) Artykuły 3 ust. 4 i 4a rozporządzenia (UE) nr 165/2014 .
(3) Artykuł 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 .
(4) Artykuł 2 ust. 2 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 .
Źródło oraz oryginalna treść wyjaśnień w j. angielskim: https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/mobility-package-i/tachographs/questions-and-answers-tachograph-provisions-mobility-package-1_en
